Jesteś w:

Formularz wyszukiwania

Wystawa "O codzienności w sztuce"

 

Codzienność, czyli sztuka uniezwyklania potoczności

 

„Codzienność” jest jednym z najszerzej dyskutowanych pojęć społecznie zorientowanej humanistyki. Przybiera rozmaite odcienie, wartości, lokując się w pobliżu potoczności, powtarzalności, przyzwyczajeń. Stała się ważnym konceptem w refleksji Michela de Certeau przyjmując formę jednostkowych zachowań, taktyk postępowania, przełamujących inercję zewnętrznych strategii i norm społecznych regulacji. Powszedniość jawi się jako system nawyków, zwyczajów, „habitusów” - w terminologii Pierra Bourdieu - przedrefleksyjnie, nieświadomie przyjmowanych dyspozycji, obiektywizujących społeczne praktyki. Powtarzalne rytuały możliwe są jednak do modyfikacji poprzez inwencję i improwizację. „Codzienność” ma zatem wymiar jednostkowego działania, decyzji podejmowanej wobec długiego trwania kulturowych reguł, uniwersalnych prawd - pozbawiona troski i wnikliwej uwagi może jednak ulegać potokowi utrwalonych przyzwyczajeń.

 

 Wojciech-Bruszewski_Some-music_zestaw-filmow_kadry_1.jpg

Wojciech Bruszewski, Some music, 1979-1982, autorski komplet 6 filmów wideo, w tym: - Muzyka zachowań, 1982; - Stern music, 1979; - Kieliszki, 1979; - Muzyka telewizyjna, 1979; - Telewizyjna kura, 1979; - Gramofon, 1981. 
Kolekcja Lubelskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu Regionalne kolekcje sztuki współczesnej oraz dzięki wsparciu Miasta Lublin.


 Wobec tego filozoficznego kontekstu, „codzienność” w całej swojej różnorodności znaczeń zyskuje najpełniejszą manifestację w obszarze twórczości artystycznej i sztuki w całych jej dziejach, przyjmując szczególną postać w siedemnastowiecznym malarstwie scen rodzajowych i martwych natur, określanych przez Normana Brysona „wizją obniżonego planu”, czy w twórczości dziewiętnastowiecznych realistów, wnikliwie odtwarzających „fałdy codzienności”. Przede wszystkim jednak „codzienność”, pozbawiana konwencjonalnego obrazowania stała się wyrazistym tematem w sztuce dwudziestego wieku, przejawiając się materialnością kolaży, dosłownością „przedmiotów gotowych” i „znalezionych”, wreszcie wiążąc się z „realnością” pozascenicznych praktyk performerskich. „Codzienność” ujawniana była gestem uwznioślenia, artystycznej sublimacji, bądź degradacji „przedmiotu najniższej rangi”.

 

Jaroslaw_Modzelewski_Zagubiony_spawacz.jpg

Jarosław Modzelewski, Zagubiony spawacz, 1994, olej, płótno, 136 x 190 cm.
Kolekcja Lubelskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu Regionalne kolekcje sztuki współczesnej.

Ten wieloraki charakter artystycznych i codziennych działań, praktykowanych wobec wizualnych i społecznych nawyków, chcielibyśmy pokazać na wystawie z kolekcji lubelskiej Zachęty. Kolekcja jest bogata w różnorodne przykłady dzieł, modyfikujących wizualny „habitus”, działających w utrwalonym systemie poprzez partykularny gest. Pokazując poszczególne prace, chcielibyśmy zwrócić uwagę na wybrane taktyki artystyczne, posługujące się „materią życia”, po to by nadać jej nowy sens. Wystawa podzielona jest na części, które odpowiadają dramaturgii prezentacji rzeczywistości. Pokazujemy zatem dzieła rejestrujące i opisujące codzienność w jej zmienności i nieostrości znaczeń – ujmując je w kategorię wernakularności; prezentujemy proces sublimowania, uniezwyklenia i przemijania jako gest abstrahowania i wreszcie dzieła poddające codzienność metarefleksji, osadzające ją w długim trwaniu kultury. Wystawa nakłania do obserwacji codzienności interpretowanej przez różne konwencje artystyczne i różne media, tworząc intrygujące zestawienia, odsłaniające w kolekcji lubelskiej Zachęty dzieła, które czytelnie bądź na marginesach opisują lub wpisują się w potok codziennych zdarzeń, filozofują lub praktykują codzienność, afirmując potoczne sytuacje, lub wprawiając w zdziwienie, grając na granicy rzeczywistości i halucynacji, komunikacji i metarefleksji. Wybrane prace akcentują odmienne warianty codziennych sytuacji, intensyfikują przeżycie, gest, zachowanie – sięgają do różnych tradycji.

 

Zbigniew_Warpechowski_Talerzowanie_obraz_3_fot_Koziara.jpg

Zbigniew Warpechowski, Talerzowanie (1971-1991) Talerz niewiedzy w talerzu mądrości, Talerz wiedzy, Talerz autorski, T. mojej żony, 1971-1991, mixed-media, technika własna, 74 x 73,5 x 5 cm.
Własność Lubelskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w depozycie Galerii Labirynt. Sfinansowano w ramach Narodowego Programu Kultury Znaki Czasu i mecenatu Janusza Palikota.

 

Przeżywanie codzienności w sztuce za każdym razem oznacza intensyfikowanie, uwypuklanie przeoczonych, niezauważonych interwałów między prostymi gestami, banalnymi komunikatami, utrwalonymi wyobrażeniami. Odmienne poetyki podejmują wspólne tropy, ujawniające egzystencjalny i groteskowy wymiar samotnej postaci, pokazanej w powtarzalnych czynnościach (Jarosław Modzelewski, Tomasz Kowalski, Włodzimierz Pawlak), lub poprzez subiektywny sposób obserwacji, ograniczonej do wąskiego kadru mieszkalnego wnętrza (Józef Robakowski). Przedstawienia „codzienności” ujawniają także swój halucynacyjny i fantastyczny wymiar, zacierając granicę między iluzją a przedmiotem, rejestracją a kreacją wizualnego spektaklu (Anna Orlikowska, Laura Pawela). Wnikanie w rzeczywistość wiąże się jednocześnie z wydobyciem intensywności detalu, balansującego między chaotycznym strumieniem zdarzeń a wizualnym wzorem, wydobywającym jego regularność, atrakcyjność, opisując powierzchnię obrazu i strukturę rzeczywistości (Tomasz Ciecierski, Piotr Sakowski). W swojej rozciągłości codzienność w sztuce jest wreszcie procesem abstrahowania, uczytelniania relacji, tworzeniem nowych znaczeń poprzez zmienianie współrzędnych rzeczy i pojęć (Adam Skóra, Zbigniew Warpechowski). Jest także rodzajem kondensowania rzeczywistości poprzez analizę różnych mediów jej komunikowania, jest procesem wydobywania jej językowych, dźwiękowych i wizualnych konturów (Wojciech Bruszewski). Opis codzienności ostatecznie ujawnia paradoks - dystansu umożliwiającego rejestrację i jednoczesnego współuczestniczenie w przebiegu zdarzeń, prowadząc do subtelnych fenomenologicznych analiz równoczesnej „obserwacji” i działania (Wojciech Bruszewski, Józef Robakowski, Cezary Bodzianowski), odsłaniając także ideologiczny wymiar rzeczywistości - przenikającą codzienność wizualną agresję i przemoc (Jerzy Truszkowski, Józef Robakowski).

 

 Tomasz-Kowalski_Squatter_1.jpg

Tomasz Kowalski, Squatter, 2012, pastel, gwasz, tusz, spray i kolaż na papierze, 45,5 x 42,5 cm.
Własność Lubelskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w depozycie Galerii Labirynt. Sfinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Regionalne kolekcje sztuki współczesnej.

Wystawa zatem oferuje złożone spojrzenie na „codzienność”, ukazując powtarzalne czynności, strumień zdarzeń, ale i energię płynącą z zanurzenia w rzeczywistości. Za każdym razem rejestracja rzeczywistości okazuje się jej strukturyzowaniem, opisywaniem potoczności wyrazistym gestem, konstruowaniem czytelnej formy wobec stawających się zdarzeń. Sztuka sytuuje się wobec codzienności, tworzy jej paralelny przebieg, pozwala dostrzec szczegół, uwypuklić kadr, zrelatywizować punkty widzenia. Jest gestem przekroczenia codzienności w określony kształt i punkt widzenia. W tym sensie burzy koherentny obraz rzeczywistości, wytwarza opór, anektuje jej powszechny wymiar w szczególnym, pojedynczym ujęciu.

Marcin Lachowski

 

 

 Laura_Pawela_Past_Present_Continuous_wideo_loop.jpg

Laura Pawela, Past Present Continuous, 2010, wideo loop, DVD. 
Własność Lubelskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w depozycie Galerii Labirynt. Dar artystki.

 

O CODZIENNOŚCI W SZTUCE

wystawa dzieł z kolekcji sztuki współczesnej Lubelskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych

otwarcie: 13 grudnia 2019 (piątek), godz. 18.00
wystawa dostępna bezpłatnie do 19 stycznia 2020, od wtorku do niedzieli, w godz. 12:00-18:00
Galeria Labirynt | Plaza, ul. Lipowa 13, Lublin (wejście od ulicy Ofiar Katynia)

artyści: Cezary Bodzianowski, Wojciech Bruszewski, Tomasz Ciecierski, Tomasz Kowalski, Norman Leto, Jarosław Modzelewski, Anna Orlikowska, Laura Pawela, Włodzimierz Pawlak, Józef Robakowski, Piotr Sakowski, Adam Skóra, Jerzy Truszkowski, Zbigniew Warpechowski

kuratorzy: Marcin Lachowski, Zbigniew Sobczuk
organizator: Lubelskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych
współorganizator: Galeria Labirynt

Projekt zrealizowany dzięki wsparciu Miasta Lublin
Zakup dzieł do regionalnej kolekcji sztuki współczesnej LTZSP dofinansowano
ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
oraz ze środków Miasta Lublin

 

 

 

baner_logosy_1i2a.jpg

WRÓĆ